ขนุนผู้ต่ำต้อย

เล่าเรื่องโดย / ดร.อาจอง ชุมสาย ณ อยุธยา

เรียบเรียง / สุพัตรา  แซ่ลิ่ม

นิทานสีขาว เรื่อง “ขนุนผู้ต่ำต้อย”

หมู่บ้านทองดี เป็นหมู่บ้านที่มีเศรษฐีทองคําเป็นผู้ปกครอง แม้เศรษฐี ทองคําจะเป็นคนร่ํารวยแต่ก็ไม่เคยเอาเปรียบชาวบ้าน กลับใช้คุณธรรมและ เงินทองของตนทํานุบํารุงหมู่บ้าน และดูแลความเป็นอยู่ของชาวบ้านให้อยู่ดี กินดีเสมอ ชาวบ้านจึงเคารพรักใคร่เศรษฐีทองคํามาก เศรษฐีทองคํามีลูกสาวแสนสวยคนหนึ่ง ชื่อว่า ดอกแก้ว ดอกแก้วเป็นที่ หมายปองของชายหนุ่มฐานะดีทั้งในและนอกหมู่บ้านหลายคน แต่ตัวเธอนั้นยัง ไม่สมัครใจรักใคร่กับชายใด ซึ่งเศรษฐีทองคําก็เห็นด้วยที่ลูกสาวไม่รีบร้อนออก เรือน เพราะหมายมั่นว่าเมื่อถึงเวลาสมควรแล้ว จะยกทรัพย์สมบัติทั้งหมดของ ตน รวมถึงตําแหน่งหัวหน้าหมู่บ้านแห่งนี้ให้ตกเป็นของลูกเขยในอนาคตด้วย ดังนั้นเศรษฐีทองคําจึงอยากใช้เวลาเลือกเฟ้นผู้ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมในการ เป็นทั้งหัวหน้าหมู่บ้าน และผู้ที่จะมาดูแลทรัพย์สินของตนเองให้เกิดประโยชน์ แก่หมู่บ้านได้ในเวลาเดียวกัน ดังนั้นในวันหนึ่ง เศรษฐีทองคําจึงให้คนไปป่าวประกาศทั่วหมู่บ้าน และ เลยไปถึงหมู่บ้านใกล้เคียงว่า

“มีข่าวล่ามาบอกจ้า! มีข่าวล่ามาบอก! อีกสามวันเมื่อฟ้าสาง ท่านเศรษฐี - ทองคําจะทําการเลือกคู่ให้แก่คุณหนูดอกแก้วบุตรสาวคนสวยของท่าน ขอให้บุรุษทุกท่านทั้งคนมีและคนยาก แต่ยังโสดสนิท ที่สนใจเข้ารับการเลือกคู่ครั้งนี้ไปสมัครกันถ้วนหน้า หากบรุษคนใดผ่านการคัดเลือกและได้แต่งงาน คุณหนูดอกแก้ว เขาผู้นั้นจะได้รับทรัพย์สมบัติทั้งหมดจากท่านเศรษฐี ได้รับตําแหน่งหัวหน้าหมู่บ้านแห่งนี้ต่อจากท่านด้วยจ้า”

เมื่อมีประกาศนี้ออกมา พวกผู้ชายที่รู้ข่าวต่างพากันตื่นเต้นดีใจ รวมทั้งขนุน หนุ่มน้อยคนยากที่อาศัยอยู่ตรงกระต๊อบปลายนาด้วย

ขนุนนั้นเคยพบหน้าแม่ดอกแก้วคนสวยอยู่ครั้งหนึ่ง และเกิดหลงรัก ปักใจมานับแต่บัดนั้น แต่ขนุนเป็นคนเจียมตัว เขาคิดว่าตนเองไม่คู่ควรกับลูกสาว ของท่านเศรษฐี จึงไม่เคยพยายามสานต่อความสัมพันธ์กับนาง อย่างไรก็ตาม เมื่อ ท่านเศรษฐีมีประกาศออกมาเช่นนี้ ขนุนก็คิดว่าเขาน่าจะไปลองสมัครดูสักหน่อย หากมีบุญวาสนาต้องกันก็คงได้ครองคู่ แต่หากต้องผิดหวังเขาก็ไม่เสียใจ และ ขอยินดีกับหญิงที่เขาแอบรักด้วย

ถึงวันเลือกคู่ ขนุนรีบไปที่บ้านของเศรษฐีทองคําแต่เช้า เมื่อไปถึงก็ ปรากฏว่าที่นั่นเต็มไปด้วยบุรุษมากหน้าหลายตา และทุกคนดูเหมือนจะเป็น บุรุษจากครอบครัวผู้มีฐานะดี มีชาติตระกูล ในขณะที่บางคนก็ดูทรงภูมิท่าทางมีการศึกษาสูง ขนุนเห็นแล้วก็รู้สึกใจแป้ว ดูเหมือนในที่นั้นจะมีเขาเพียงผู้เดียวที่ดู ต่ําต้อย ไร้สกุลรุนชาติ และไม่มีการศึกษาที่สูงส่งอะไร

“ช่างไม่เจียมตัวเอาเสียเลยขนุนเอ๋ย ดูสิ มีแต่บุรุษระดับสูงที่คู่ควรกับ แม่ดอกแก้วอย่างแท้จริง แกน่าจะรู้ตัวตั้งแต่แรกแล้ว ใครเขาจะมาเลือกคน อย่างแกให้ลูกสาวของเขา โธ่เอ๋ย...คนไม่เจียมตัว” ขนุนพว่าตนเอง แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อสมัครเข้ามาแล้วก็ต้องอยู่ให้เสร็จสิ้นการคัดเลือก เมื่อทุกอย่างพร้อมแล้ว เศรษฐีทองคําก็ออกมาป่าวประกาศว่า

“ทุกๆ ท่านโปรดฟังทางนี้ เราเศรษฐีทองคํา แห่งหมู่บ้านทองดี ได้ แจ้งความประสงค์ถึงการรับสมัครผู้ที่จะเข้ามาเป็นบุตรเขยของเราไปแล้วว่า ผู้ ที่ได้รับการคัดเลือก นอกจากจะได้บุตรสาวแสนสวยของเราไปครอง ยังได้ ทรัพย์สมบัติและต้องดํารงตําแหน่งผู้ปกครองของหมู่บ้านแห่งนี้ด้วย ซึ่งอย่าง หลังนี้ถือว่าสําคัญที่สุด เพราะเมื่อไม่มีเราแล้ว หัวหน้าหมู่บ้านคนต่อไปจะต้อง เข้าถึงชาวบ้านและดูแลพวกเขาได้ดีไม่แพ้เรา ดังนั้นทุกท่านจงบอกถึงความ สามารถของท่านให้เราได้รู้ว่า หากท่านเข้ามาเป็นหัวหน้าหมู่บ้านแล้ว ท่านมีดี อันใดในตัวเอง ที่จะนํามาใช้ดูแลหมู่บ้านนี้ต่อจากข้า ขอจงบอกมาให้ข้ารู้"

ชายอ้วนลูกเศรษฐีหมู่บ้านใกล้เคียง ก้าวออกมาก่อนใครเพื่อน พร้อม กับกล่าวว่า

“ข้ามีเงินทองมากมาย ข้าจะใช้เงินทองของข้าแจกจ่ายชาวบ้านให้อยู่ดี กินดี”

อัศวินผู้กล้า กล่าวต่อเป็นลําดับต่อมาว่า

“ข้าจะปกป้องหมู่บ้านแห่งนี้ด้วยคมดาบในมือของข้า แม้นมีผู้ร้ายหน้า ไหนเข้ามาก่อกวนความสงบ ข้าก็จะใช้ดาบของข้าบันคอมันทันที”

นายวิศวกรมือหนึ่ง กล่าวว่า

“ข้าจะจัดสร้างหมู่บ้านแห่งนี้ให้เป็นหมู่บ้านที่สวยงามที่สุด และพรั่ง พร้อมไปด้วยความสะดวกสบายต่างๆ นานา”

นายแพทย์หนุ่มที่ได้รับการขนานนามว่า “หมอเทวดา” กล่าวว่า

“ข้าจะใช้ความรู้ทางการแพทย์ของข้า รักษาผู้คนที่เจ็บป่วยในเมือง ให้มี สุขภาพแข็งแรงไร้โรคภัย”

ผู้สมัครต่างกล่าวอ้างถึงคุณสมบัติพิเศษในตัวเองให้เศรษฐีทองคํา พิจารณาทีละคนๆ จนกระทั่งมาถึงขนุนในลําดับสุดท้าย

“เรียนท่านเศรษฐี” ขนุนกล่าวอย่างนอบน้อม “ข้าน้อยขนุน เป็นเพียงคน ต่ำต้อย ไร้เงินทอง ไร้อํานาจ และขาดการศึกษา ข้าน้อยไม่มีสิ่งใดโดดเด่นพอที่ จะนํามากล่าวอ้างแก่ท่านได้ แต่ข้าน้อยกล้ายืนยันว่าตัวข้าน้อยนั้นยึดมั่นความ ดีเป็นที่ตั้ง และข้าน้อยจะใช้ความดีอันเป็นสิ่งเดียวที่ติดตัวข้าน้อยอยู่ตลอดเวลา มาดูแลความทุกข์ร้อนของชาวบ้านด้วยความเมตตาขอรับ”

เมื่อได้ฟังสิ่งที่ขนุนพูด หลายคนในที่นั้นต่างพากันหัวเราะเยาะ บางคน แกล้งพูดล้อเลียนให้ขนุนได้ยินว่า “ขนุนคนต่ําต้อย ไม่รู้จักคําว่าเจียมตัวบ้าง เลยหรือ”

ในตอนนั้นเอง มีคนรับใช้คนหนึ่งวิ่งลนลานมาบอกแก่เศรษฐีทองคําว่า

“เกิดเรื่องใหญ่แล้วขอรับนายท่าน ตอนนี้ชาวบ้านในหมู่บ้านของเรา กําลังเดือดร้อนกันถ้วนหน้า เพราะท่อระบายน้ำเสียอุดตัน ทําให้ระบบระบาย น้ําขัดข้อง ส่งกลิ่นเน่าเหม็นไปทั่วหมู่บ้านแล้วขอรับ”

เมื่อได้ฟังเหตุร้ายฉุกเฉินนั้น เศรษฐีทองคําจึงขออาสาสมัครจากบุรุษใน กลุ่มที่มาสมัครเป็นลูกเขยให้ลงไปในท่อระบายน้ํา เพื่อเอาสิ่งอุดตันออก แต่ใน ท่อระบายน้ำนั้นแสนจะเหม็นเน่าเหลือกําลัง จึงไม่มีใครกล้าเสนอตนเองลงไปทํางานชิ้นนี้ ต่างคนต่างบ่ายเบี่ยงและอ้างว่างานต่ําต้อยเช่นนี้ไม่ใช่สิ่งที่ตนถนัด

ขนุนคนต่ําต้อยรอดูท่าทีของบุรุษผู้สูงส่งเหล่านี้อยู่พักหนึ่ง เมื่อเห็นว่า ไม่มีใครอาสา ตนเองจึงยกมือขึ้นแล้วบอกแก่เศรษฐีทองคําว่าจะเป็นผู้ลงไปใน ท่อระบายน้ําเอง

“แต่ในนั้นเหม็นมากนะ เจ้าหนุ่ม” เศรษฐีทองคํากล่าวหยั่งเชิงขนุน

“ไม่เป็นไรหรอกขอรับ เพราะข้าน้อยนั้นเป็นลูกชาวนาคนยาก เมื่อเกิด มาก็กินอยู่กับกองดินและกองขี้วัวอยู่แล้ว งานแค่นี้ไม่ได้ทําให้ข้าน้อยรู้สึก รังเกียจแต่อย่างใด ข้าน้อยเป็นคนต่ําต้อย จึงไม่มีสิ่งใดในโลกนี้ที่จะทําให้ ข้าน้อยคิดว่า ตนเองนั้นอยู่สูงส่งเสียจนหยิบจับสิ่งนั้นไม่ได้”

ว่าแล้ว ขนุนก็ลงไปในท่อระบายน้ำแล้วเริ่มค้นหาสิ่งอุดตันที่ทําให้น้ําใน ท่อไม่ไหล การกระทําของขนุนครั้งนี้อยู่ในดุลยพินิจของเศรษฐีทองคําโดยตลอด และแม้แต่ดอกแก้ว ลูกสาวคนสวยของเศรษฐีเอง เมื่อรู้เรื่องจากสาวใช้ก็รู้สึก ชื่นชมในตัวขนุนยิ่งนัก หลังจากนั้นก็ลอบมองขนุนอยู่ตรงหน้าต่างตลอดเวลา

ขนุนใช้เวลาไม่นานก็สามารถนําสิ่งอุดตันออกจากท่อระบายน้ําได้ และ ทันทีที่เขาขึ้นมาจากท่อระบายน้ํา ดอกแก้วก็นําพวงมาลัยมาคล้องคอให้อย่าง เขินอาย

“อะ อะไรกันนี่ แม่ดอกแก้ว” ขนุนตกใจจนพูดติดๆ ขัดๆ “นางคง คล้องมาลัยผิดคนแล้วล่ะ เพราะข้าไม่ใช่คนที่ท่านเศรษฐีเลือกหรอก”

“ถ้าท่านคือขนุนคนต่ําต้อย ก็เห็นทีว่าคงถูกคนแล้ว เพราะท่านพ่อและ แม้แต่ตัวข้าเองก็เห็นว่าท่านสมควรถูกเลือกมากกว่าใครๆ” ดอกแก้วบอกขนุน

“ใช่แล้ว” เศรษฐีทองคําพูดขึ้นบ้าง “แม้เจ้าจะเป็นขนุนคนตําต้อย แต่ การระทําของเจ้าได้พิสูจน์ให้ข้าเห็นแล้วว่า แท้จริงเจ้านั้นสูงส่งยิ่งกว่าคนร่ํารวย การป หรือแม้แต่ผู้มีการศึกษาแต่ไม่สามารถช่วยหมู่บ้านนี้ได้ยามมีภัยเดือดร้อน เทจริงแล้ว ข้ารู้สึกสรรเสริญในความต่ําต้อยของเจ้าด้วยซ้ําไป เพราะความ ตาต้อยนี้เองทําให้เจ้าไม่เกี่ยงงานหนักดังคนที่คิดว่าตนเองสูงส่ง ทําให้ชาวบ้าน รอดพ้นจากความลําบาก ดังนั้น เจ้าจึงเหมาะที่จะเป็นลูกเขยข้า และเป็นผู้นํา หมู่บ้านแห่งนี้ สืบต่อไป”

สิ้นเสียงประกาศของเศรษฐีทองคํา ชาวบ้านทุกคนก็พากันโห่ร้องแสดง ความยินดีต้อนรับว่าที่หัวหน้าหมู่บ้านคนใหม่ เพราะซึ้งน้ําใจขนุนคนต่ําต้อย ผู้ เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม ไม่รังเกียจงานต้อยต่ํา จนช่วยให้ชาวบ้านรอดพ้น ความเดือดร้อนในครั้งนี้ได้

เ ธ อทั้ ง ห ล า ย . . .

แม้เธอจักเป็นคนต่ําต้อยในสายตาของใครๆ แต่จงอย่าทําตัวเอง ให้ต้อยตําตามความคิดของเขา เพราะแม้เธอจะเป็นคนต่ําต้อย แต่เธอ มิใช่คนไร้คุณค่า ซึ่งคุณค่าในตัวเธอนั้น จะปรากฏชัดเมื่อเธอกระทําในสิ่งที่ เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมมากกว่าส่วนตน จากนั้นคนอื่นๆ ก็จะประจักษ์ชัด เองว่า แท้จริงแล้วเธอคือคนที่น่าสรรเสริญ มิใช่อนต่ําต้อยอย่างที่เขาเข้าใจ ในตอนแรก หรือแม้แต่เธอทั้งหลายที่ถูกยกย่องว่าเป็นผู้สูงส่ง ก็จงอย่ารังเกียจ งานที่ต่ําต้อย ถ้างานนั้นจะสร้างประโยชน์ให้แก่คนหมู่มาก จงคิดถึงคนอื่น ก่อนตัวเองเสมอ แล้วเธอจะเป็นคนที่สูงส่งได้อย่างแท้จริง